Τα τεχνικά κεραμικά από αλουμίνα συγκαταλέγονται στα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα, λόγω των εξαιρετικών επιδόσεών τους σε ελκυστική τιμή. Η αλουμίνα διαθέτει εξαιρετική ειδική θερμοχωρητικότητα και διατίθεται σε διάφορες ποιότητες.
Η παρούσα εργασία διερευνά την επίδραση των νανοσωματιδίων αλουμίνας (NPs) στους συντελεστές απλής υδροφοβικότητας (SHCs) των νανορευστών με βάση το λιωμένο άλας. Τα πειραματικά δεδομένα έδειξαν ότι οι SHCs μειώνονταν καθώς μειώνονταν τόσο το μέγεθος όσο και η συγκέντρωση των νανοσωματιδίων· επιπλέον, έχουν προταθεί θεωρητικές προβλέψεις που υποστηρίζουν αυτά τα πειραματικά αποτελέσματα.
Θερμοδυναμικές ιδιότητες
Η αλουμίνα είναι ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα κεραμικά μηχανικής, γνωστό για τις εξαιρετικές θερμικές ιδιότητές του, καθώς και για την αντοχή του στη διάβρωση και τη φθορά. Η αλουμίνα τεχνικής ποιότητας με λεπτόκοκκο υλικό προσφέρει μεγαλύτερη μηχανική αντοχή και αντοχή σε θλίψη σε σύγκριση με οποιοδήποτε άλλο κεραμικό οξείδιο· επιπλέον, διαθέτει χαμηλή διηλεκτρική σταθερά και χημική αδράνεια, γεγονός που την καθιστά κατάλληλη για δυσμενή περιβάλλοντα.
Ωστόσο, οι θερμοδυναμικές του ιδιότητες παραμένουν ελάχιστα κατανοητές· για παράδειγμα, η υψηλή ειδική θερμότητά του καθιστά δύσκολη την ταχεία ψύξη του. Ως εκ τούτου, η κατανόηση των θερμοδυναμικών του ιδιοτήτων είναι ζωτικής σημασίας κατά τη χρήση της αλουμίνας σε διάφορες εφαρμογές· ένας τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η μέτρηση της εντροπίας και της ελεύθερης ενέργειας του Γκιμπς σε τυπικές συνθήκες, όπως φαίνεται παρακάτω.
Τα θερμοδυναμικά δεδομένα για την αλουμίνα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό της ενθαλπίας εξάτμισης και της εντροπίας κρυστάλλωσης της, παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες κατά το σχεδιασμό διεργασιών που απαιτούν τη χρήση του υλικού ή κατά τη σύγκριση της απόδοσής του σε διάφορα προϊόντα. Η ενθαλπία εξάτμισης για δείγματα αλουμίνας εξαρτάται από τη θερμοκρασία, την πίεση και την πυκνότητά τους – μπορεί να προσδιοριστεί από την εξάρτηση της πίεσης ατμών και της ενθαλπίας από τη θερμοκρασία, η οποία προκύπτει από την επίλυση της εξίσωσης Poisson σε κυλινδρικούς όγκους για δείγματα με παρόμοια γεωμετρία, όπως αυτά που παρουσιάζονται εδώ.
Ο τύπος αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό της ενθαλπίας εξάτμισης στερεών δειγμάτων με βάση δεδομένα θερμοκρασίας και πίεσης, αν και είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ότι τα δείγματα με μεγάλη επιφάνεια ενδέχεται να παρουσιάζουν υψηλότερες ενθαλπίες εξάτμισης σε σύγκριση με τα ισοδύναμα δείγματα ως προς τον όγκο.
Για τον υπολογισμό της ενθαλπίας εξάτμισης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η θερμοκρασία, καθώς η τιμή της εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας· η τιμή της αυξάνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας του δείγματος. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας οι μετρήσεις τόσο της ειδικής θερμότητας όσο και της ενθαλπίας να πραγματοποιούνται σε παρόμοιες θερμοκρασίες.
Τα θερμοδυναμικά δεδομένα της αλουμίνας μπορούν να ληφθούν είτε με τη χρήση αδιαβατικού θερμιδομετρητή, είτε ρίχνοντας μια σταγόνα σε θερμιδομετρητή Bunsen με πάγο και μετρώντας την εντροπία της σε κανονική κατάσταση με οποιαδήποτε από τις δύο τεχνικές. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 4, η εντροπία της σε κανονική κατάσταση αυξάνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας, φτάνοντας στη μέγιστη τιμή της στα 14 K.
Θερμική αγωγιμότητα
Η θερμική αγωγιμότητα μετρά πόσο εύκολα μεταφέρεται η θερμότητα μέσα στα υλικά. Αυτή η ιδιότητα καθορίζεται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μορίων εντός ενός υλικού και τον τρόπο με τον οποίο κινούνται μέσα σε αυτό, ενώ η δομή και η διάταξή του επηρεάζουν τη θερμική αγωγιμότητα, όπως και οι τεχνικές μέτρησης που χρησιμοποιούνται. Η αλουμίνα διαθέτει μία από τις υψηλότερες θερμικές αγωγιμότητες μεταξύ των τεχνικών κεραμικών – γεγονός που την καθιστά εξαιρετική επιλογή για χρήση σε εφαρμογές λειαντικών και πυρίμαχων υλικών.
Η θερμική αγωγιμότητα της αλουμίνας καθορίζεται από τη μοριακή της διάταξη και το μήκος της διαδρομής που πρέπει να διανύσει η θερμότητα, το οποίο με τη σειρά του εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες τείνουν να οδηγούν σε μεγαλύτερη αγωγιμότητα, ενώ η δομή της μπορεί να μεταβληθεί μέσω τεχνικών επεξεργασίας· για παράδειγμα, οι ακαθαρσίες στην αλουμίνα ενδέχεται να επηρεάσουν την αγωγιμότητά της, καθώς προκαλούν χαμηλότερες τιμές σε σύγκριση με τις καθαρές μορφές.
Το μέγεθος παίζει επίσης ρόλο στις θερμικές ιδιότητες της αλουμίνας· οι μικρότεροι κόκκοι τείνουν να παρουσιάζουν μικρότερη θερμική αγωγιμότητα σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερη επιφάνεια που αλληλεπιδρά μεταξύ τους και ανταλλάσσει ενέργεια με το περιβάλλον. Οι μεγαλύτεροι κόκκοι, ωστόσο, τείνουν να παραμένουν απομονωμένοι και δεν ανταλλάσσουν εύκολα ενέργεια μεταξύ τους.
Η θερμική αγωγιμότητα μπορεί να επηρεαστεί τόσο από ατομικές και μοριακές αλληλεπιδράσεις όσο και από την πυκνότητα του υλικού. Ένα μεταλλικό κράμα θα έχει χαμηλότερη θερμική αγωγιμότητα λόγω των δονήσεων των ατόμων στο εσωτερικό του στερεού του, οι οποίες μειώνουν τη μέση ελεύθερη διαδρομή των ελεύθερων ηλεκτρονίων στο εσωτερικό του, με αποτέλεσμα αυτά να χάνουν θερμική ενέργεια πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με το αντίστοιχο καθαρό μέταλλο.
Η ειδική θερμοχωρητικότητα της αλουμίνας – δηλαδή η ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την αύξηση της θερμοκρασίας της κατά ένα συγκεκριμένο ποσό – επηρεάζει τη θερμική της αγωγιμότητα, καθώς μια υψηλότερη τιμή ειδικής θερμοχωρητικότητας σημαίνει ότι απαιτείται περισσότερη ενέργεια για την αύξηση της θερμοκρασίας.
Η ειδική θερμοχωρητικότητα της αλουμίνας μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τη θερμοκρασία πύρωσης και την περιεκτικότητα σε νερό του υλικού, ενώ το κορούνδιο (α-Al₂O₃) παρουσιάζει την υψηλότερη ειδική θερμοχωρητικότητα μεταξύ όλων των μορφών. Οι φάσεις G-Al₂O₃ τείνουν να έχουν χαμηλότερες ειδικές θερμοχωρητικότητες σε σύγκριση με τις αντίστοιχες φάσεις, γεγονός που αντανακλάται στις χαμηλότερες θερμικές αγωγιμότητές τους.
Αντοχή στη διάβρωση
Η αλουμίνα είναι ένα ανθεκτικό τεχνικό κεραμικό υλικό με εξαιρετική αντοχή στη διάβρωση, θερμική σταθερότητα και αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, η αλουμίνα διατίθεται σε διάφορα σχήματα, μεγέθη και ποιότητες, ώστε να καλύπτει τις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε εφαρμογής.
Ο χαλκός ή άλλα μέταλλα μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της αντοχής της αλουμίνας στη διάβρωση, όταν προστεθούν στη μήτρα της, συμβάλλοντας στη μείωση των κρυσταλλικών δομών και στην προώθηση του σχηματισμού περισσότερων προστατευτικών στρωμάτων. Μπορούν επίσης να προστεθούν νιόβιο, τιτάνιο και βανάδιο για περαιτέρω βελτίωση της αντοχής στη διάβρωση.
Ένας άλλος τρόπος για την αύξηση της αντοχής της αλουμίνας στη διάβρωση είναι η ενσωμάτωσή της σε άλλα κράματα. Όταν συνδυάζεται με άλλα στοιχεία, όπως το νικέλιο ή το τιτάνιο, οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες που περιέχουν αλουμίνα (AFA SS) παρουσιάζουν υψηλότερη αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες σε σχέση με την αλουμίνα στην καθαρή της μορφή [1]. Για παράδειγμα, μπορούν να αντέξουν θερμοκρασίες που υπερβαίνουν τους 750 °C χωρίς να επηρεάζεται η αντοχή τους στη θραύση λόγω ερπυσμού [1].
Το νιόβιο μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αντοχή της αλουμίνας στη διάβρωση σε επιθετικά περιβάλλοντα. Όταν προστίθεται σε μήτρα αλουμίνας, σχηματίζει καρβίδιο νιοβίου (NbC), το οποίο είναι ανθεκτικό σε υψηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, η προσθήκη νιοβίου συμβάλλει στη σταθεροποίηση της μικροδομής της αλουμίνας και στην πρόληψη τυχόν ζημιών κατά τη διάρκεια των διαδικασιών πυροσυσσωμάτωσης.
Η μέθοδος αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή κραμάτων με βάση την αλουμίνα, τα οποία διαθέτουν επιθυμητές ιδιότητες για διάφορες εφαρμογές, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η χημική βιομηχανία, ο ηλεκτρικός και ο ηλεκτρονικός τομέας.
Η αλουμίνα έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ανθεκτική στη διάβρωση που προκαλείται από διαβρωτικά υδατικά διαλύματα, αντέχοντας στις επιθέσεις του θειικού και του φωσφορικού οξέος, καθώς και των θειικών και χλωριωδών αλάτων, ενώ παραμένει αδιαπέραστη από οργανικά οξέα όπως το κιτρικό οξύ. Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών, η αλουμίνα αποτελεί ιδανικό υλικό για την παραγωγή αερίων καυσίμων υδρογόνου· επιπλέον, χρησιμοποιείται ευρέως στις διεργασίες παραγωγής υπερκρίσιμου νερού ως εξαιρετική επιλογή υλικού.
Σημείο τήξης
Τα σημεία τήξης, ή οι θερμοκρασίες μετάβασης, των ουσιών αποτελούν αναπόσπαστο παράγοντα στις βιομηχανικές εφαρμογές, καθώς καθορίζουν πότε τα στερεά αρχίζουν να μετατρέπονται από στερεή σε υγρή μορφή. Το αλουμίνιο έχει το έκτο υψηλότερο σημείο τήξης μεταξύ των μετάλλων, στα 1220 F έως 660 C· αυτό το υψηλό σημείο τήξης επιτρέπει στο αλουμίνιο να αντέχει σε σκληρές συνθήκες χωρίς να παραμορφώνεται ή να γίνεται εύθραυστο.
Η αλουμίνα έχει εξαιρετικά υψηλό σημείο τήξης, λόγω της ενέργειας που απαιτείται για τη διάσπαση των ομοιοπολικών δεσμών μεταξύ των ατόμων αλουμινίου και οξυγόνου, γεγονός που οδηγεί στο εξαιρετικά υψηλό σημείο τήξής της. Επιπλέον, αυτό σημαίνει ότι διατηρεί τη δομική της ακεραιότητα σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που την καθιστά ένα εξαιρετικό πυρίμαχο υλικό που χρησιμοποιείται για την επένδυση κλιβάνων και φούρνων.
Η τήξη της αλουμίνας παράγει ένα λευκό, λιωμένο μέταλλο με εξαιρετικά λεία υφή, ιδανικό για τη διαμόρφωσή του σε διάφορα σχήματα και τη χύτευσή του σε μεγάλα φύλλα ή μπλοκ για διάφορες χρήσεις. Ωστόσο, η διαδικασία τήξης του απαιτεί εκτενή γνώση, καθώς οι χημικές ακαθαρσίες στο λιωμένο υλικό μπορούν να αλλοιώσουν τις ιδιότητές του, συμπεριλαμβανομένου του σημείου τήξης. Επομένως, είναι ζωτικής σημασίας οι διαδικασίες παραγωγής να ελέγχονται στενά, με παράλληλη παρακολούθηση της ποιότητας του τήγματος, ώστε να εντοπίζονται οι ακαθαρσίες πριν από τη χύτευση.
Οι χημικές ακαθαρσίες ενδέχεται να επηρεάσουν το σημείο τήξης της αλουμίνας, αλλά το σημείο τήξης της μπορεί επίσης να ποικίλλει ανάλογα με τη σύνθεσή της. Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν το σημείο τήξης της συγκαταλέγονται το ποσοστό αλουμίνας, το κλάσμα της φάσης g και ο βαθμός πορώδους· η προσθήκη αυτών των επιπλέον συστατικών μπορεί να αυξήσει σημαντικά το σημείο τήξης της σε σύγκριση με τη χρήση αποκλειστικά καθαρής αλουμίνας ως υλικού κατασκευής.
Εκτός από τις διακυμάνσεις στις θερμοδυναμικές και ενεργειακές ιδιότητές της, η θερμοχωρητικότητα της αλουμίνας εξαρτάται επίσης από τον τρόπο παραγωγής της. Πειράματα έχουν δείξει ότι οι συναρτήσεις θερμοχωρητικότητας δειγμάτων που δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας διάφορα αλκοξείδια αλουμινίου τα οποία υποβλήθηκαν σε πύρωση σε διάφορες τελικές θερμοκρασίες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά – γεγονός που υπογραμμίζει τόσο την πολυπλοκότητα των μετρήσεων όσο και τη σημασία της τήρησης αυστηρών θερμιδομετρικών πρακτικών κατά τη διαδικασία παραγωγής της.
